W kolejnej wersji wprowadzony został ekran dotykowy, który nie tylko pozwalał na wybór espresso czy cappuccino, ale też na określenie mocy kawy, ilości cukru i mleka. Wyboru kawy można też było dokonać po wstukaniu kodu definiującego ulubione parametry napoju (moim był 044, czyli mocne czarne espresso:).

Głównym problemem tej nowej wersji była mocno nieintuicyjna interakcja – użytkownicy nie zawsze byli świadomi tego, że istnieje możliwość wyboru ilości mleka czy cukru i zbyt prędko naciskali guzik: Start. Również tylko nieliczni byli świadomi tego, że istniały kody definiujące każdy napój, a cała reszta dzień po dniu mozolnie przechodziła przez ten sam proces interakcyjny.

W kolejnej wersji automatu mały ekran dotykowy został zmieniony na duży, a napoje były prezentowane w formie „karuzeli” , którą można było przesunąć poprzez przeciągnięcie palca po ekranie. Interakcja została zaprojektowana całkiem pomysłowo, ale zawiodła strona technologiczna – reakcja aplikacji na gesty była tak powolna, że użytkownicy nigdy nie byli pewni, czy i co wybrali.

Natomiast ostatnia wersja stała się czymś więcej niż miejscem, gdzie można kupić kawę; stała się sposobem na namawianie użytkowników do aktywności fizycznej. I tak, jeśli ktoś chciałby posłodzić kawę musi najpierw odpowiednio dużo razy podskoczyć, tak, żeby poprzez ruch zrównoważyć potencjalny nadmiar węglowodanów w organizmie.

Na szczęście zaimplementowana została też „droga na skróty”, czyli tradycyjny mały ekranik z prostym wyborem parametrów kawy. Pomysł automatu do kawy namawiającego do ruchu nie jest zły, choć nie bardzo wyobrażam sobie pracowników Philipsa „wyskakujących” każdą łyżeczkę cukru. Mam wrażenie, że choć założenie jest dobre, to sam projekt interakcji jest zbyt dosłowny, żeby stał się powszechni e akceptowalny.

Za to najnowszy koncept automatu do kawy pokazany na ostatnim Dutch Design Week zapowiada się naprawdę interesująco. Projektanci zdecydowali się zwizualizować dostępne wybory w formie drzewa wyborów, czyli wybierając styl interakcji zwany: wizard (czarnoksiężnik niejako prowadzący użytkownika za rękę przez kolejne opcje).

Jest to szeroko stosowana forma wspomagania użytkowników w wyborach opcji w urządzeniach użytku publicznego. Przy projektowaniu tego typu urządzeń istotnym jest wzięcie pod uwagę tego, że ich użytkownicy równie często będą użytkownikami doświadczonymi, czyli takimi, którzy regularnie korzystają z danego urządzenia i wiedzą, jak go używać, jak i użytkownikami przypadkowymi, czyli takimi, którzy z danego urządzenia korzystają jedynie od czasu do czasu i za każdym razem muszą niejako od nowa uczyć się interakcji. Chyba najlepszym przykładem bardzo pozytywnej zmiany jeśli chodzi o projekt takiej intuicyjnej interakcji była ewolucja holenderskich automatów do zakupu biletów na pociąg.

Stare automaty do zakupu biletów były maszynami analogowymi, w których kupowało się bilet przy użyciu kodów pocztowych – jeśli chciałam przejechać z Amsterdamu do Eindhoven, musiałam wstukać numer 5600 i bilet był już kupiony. Trochę trudniej kupowało się bilety do miejsc, których kodu się nie znało – należało kodu tego poszukać na liście kodów umieszczonych po lewej stronie klawiatury cyfrowej, przy pomocy, której wprowadzało się ów kod.

Po jakimś czasie firma zarządzająca liniami kolejowymi zauważyła, że dużą trudność sprawia im dodanie kolejnych stacji do istniejącej listy. Dlatego zdecydowali się na zaprojektowanie nowych, interaktywnych automatów. Również i tu została zastosowana metoda: „wizard” jako sposób na przeprowadzanie interakcji. Aby kupić bilet, użytkownik musiał wybrać stację docelową, następnie dzień podróży, potem typ biletu, zniżki, formę płatności i już. Na szczęście, w przeciwieństwie do automatów do kawy, automaty do biletów nie miały znaczących opóźnień w reakcjach systemu, tak, że kupowanie biletu zajmowało jedynie chwilę i było całkowicie zrozumiałe tak dla regularnych, jak i dla przypadkowych użytkowników.

Jedynym problemem w dzisiejszej wersji jest brak możliwości zakupu biletu pomiędzy dwiema stacjami, z których żadna nie jest stacją, na której się ów bilet kupuje. Ale wtedy zawsze można udać się do okienka.

Automatów w strefie publicznej pojawia się coraz więcej: W Holandii popularyzują się automaty do zakupu biletów w kinach, do drukowania biletów na samolot, do wypożyczania książek, do płacenia za posiłki w kantynach a nawet do robienia zakupów.
Myślę, że najbardziej innowacyjnym jest automatyczny system do zakupów zainstalowany w kilku sklepach największego dystrybutora artykułów spożywczych: Albert Heijn.

Żeby móc zrobić przy jego pomocy zakupy należy jedynie posiadać kartę bonusową, po okazaniu której dostaje się własny mini-skaner do kodów paskowych. Skaner ten zabiera się ze sobą i skanuje każdy wybrany zakup. Na koniec, skaner podłącza się do maszyny płatniczej, płaci i gotowe.

I tu istotą rozwiązania jest prostota interakcji oraz jej implementacja w stylu: wizard. Dobrze zaprojektowany wizard jest, de facto, krokowym przedstawieniem danego procesu i dzięki takiemu podejściu praktycznie nigdy nie wymaga nauki. I to właśnie brak potrzeby uczenia się jest, według mnie, głównym kryterium dobrego projektu interakcji dla automatów w strefie publicznej.

Kluczem do zbudowania strony manifestującej wartość marki jest test rozbicia marki. Chodzi o to, by po usunięciu logo użytkownik miał świadomość z jaką marką ma do czynienia.

Pojęcie rozbicie marki zaproponował wizjoner brandingu Martin Lindstrom w swojej książce „Brand Sense. Marka pięciu zmysłów„.  Spróbuję przedstawić jego wnioski dla kreacji internetowych. Jest to szczególnie ważne w przypadku kreowania landing pages. Czy klienci będą w stanie rozpoznać markę (na stronie internetowej), z której usuniemy nazwę i logo? Takie rozbicie nie jest tylko teoretyczną propozycją, ale wynikiem analizy najpotężniejszych marek świata takich jak Apple, McDonald czy United Colors of Benetton.  Najlepszym przykładem przechodzenia przez test rozbicia jest oryginalny kształt butelki Coca-Coli. Główną ideą, którą mozna wynieść z lektury Lindstroma to wykorzystanie w kreowaniu wizerunku wszystkich zmysłów. Ważne jednak, aby pomiędzy charakterystycznymi elementami zachodziła synergia. Chodzi o to, aby pomiędzy tym, co klient znajduje w przekazie np. haśle, a tym co widzi, słyszy, dotyka istniał związek.

Jak sprawdzić rozbijalność marki w kreacjach internetowych?

1. rozbicie obrazu – oryginalny i jednoznacznie kojarzący się z marką. Przykład: kampanie United Colors of Benetton
2. rozbicie koloru - z jaka marką kojarzy Ci się kolor czerwony? Jeśli z McDonaldem lub Coca-Colą to sam widzisz na czym polega konsekwetne posługiwanie się kolorem.
3. rozbicie języka – wynika z wartości firmy. Jeśli z fragmentu tekstu, ze słów kluczowych można wywnioskować o jaką markę chodzi, tym lepiej dla marki.  Przykładem jest język Disneya: magia, fantazja, marzenia ,wyobraźnia.
4. rozbicie nazwy – jesli na rynku pojawi się iCoś tam, to zapewne wiesz, że to kolejny popis Apple, a w McCafe napewno możesz liczyć na McLatte czy Mcmuffin.
5. rozbicie symbolu – symbol powinien byc rozpoznawalny niezależnie czy pojawia się w gazecie, na bilboardzie czy na stronie www.
6. rozbicie dźwięku- to jeden z kłopotów, ponieważ klasyczna usability nie zaleta posługiwania się dźwiękiem. Jednak warto wzmocnić doznania użytkownika, jeśli dźwięk jednoznacznie kojarzy się z marką np. ryk silnika na stronie firmy motoryzacyjnej.
7. rozbicie zasad nawigacji – spójność i spodziewalność to podstawa przebicia sie przez informacyjny chaos.

Jako przykład marki, która skutecznie dokonała rozbicia swojej strony internetowej Lindstrom podaje Yelowpages.com. Każdy element na stronie wiąże go z marką. Uzyte w layoucie kolory nie zachowuja jednolitej głebi i barwy, podobnie jak w latach 50. technika drukarska nie pozwalała nauzyskanie idealnych barw. Chodzi o stworzenie w ten sposób nawiązań do tradycji offline i wywołania uczucia nostalgii wiążącego klienta z marką.

Jeśli zainteresowała Cię treść książki „Brand sense. Marka pięciu zmysłów” możesz kupić polskie wydanie w wydawnictwie one press.

Podcast z audycji „Trącić myszką” w Radio Szczecin

Testowowanie użyteczności aplikacji

Powyżej prezentacja, którą przedstawiłem na World Usability Day w Szczecinie. Dziękuję organizatorom w szczególności firmie Janmedia (Dorota Jeżewska, Jakub Andrzejewski) i Uniwersytetowi Szczecińskiemu za zaproszenie. Dziękuję również Maciejowi Jankowskiemu, organizatorowi Netcampa za zaproszenie do Radio Szczecin do audycji na temat użyteczności „Trącić myszką”, z której już niedługo powstanie podcast. Osobiste podziękowania kieruję do prowadzącego program redaktora Jarosława Daleckiego z Polskiego Radia Szczecin.